X
تبلیغات
معمار (بزرگترین معمار خداوند است ) - اقلیم و پنجره

اقليم سرد

- در اين مناطق براي جلوگيري از تبادل حرارت بين داخل و خارج از بازشوهاي كوچك به تعداد كم استفاده مي‌كنند.

- بازشوها در ضلع جنوبي براي استفاده هر چه بيشتر از تابش آفتاب بزرگ‌تر كشيده‌تر انتخاب مي‌شوند. هم چنين از استقرار بازشوها در جهت بادهاي سرد بايد اجتناب نمود.

- پنجره‌هاي دو جداره نيز براي رساندن تبادل حرارتي به حداقل ممكن مناسب‌ترند. در ضمن به منظور جلوگيري از ورود سرما به داخل و خروج حرارت داخل به خارج ميزان تعويض هواي داخل و تهويه طبيعي را به حداقل مي‌رسانند. در مقايسه با اقليم گرم و خشك ابعاد بازشوهاي اين حوزه اقليمي براي استفاده از انرژي حرارتي حاصل از تابش آفتاب افزايش يافته است.

- اندازه مناسب بازشوها براي اين اقليم بين 15 تا 25 درصد سطوح كه البته بهتر است بيشتر در ضلع جنوبي و بعد از آن در ضلع شمالي طراحي شوند كه فرم بهتر نيز براي آن‌ها فرم‌هاي كشيده و افقي به منظور ورود هر چه بيشتر تابش مي‌باشد.

- جنس پنجره‌ها به دليل نياز به تبادل حرارتي كم در اين اقليم بهتر است از چوب باشد.

- تعبيه سطوح منعكس كننده بيرون از پنجره براي افزايش انكاس در زمستان

مقدار تابش خورشيد كه توسط يك پنجره دريافت مي‌شود بستگي به فصل سال يا شرايط آب و هوايي، فرم و موقعيت ساختمان نسبت به خورشيد دارد. هر چند شدت تابش خورشيد را نمي‌توان افزايش داد اما مي‌توان تابش منعكس شده توسط سطوح اطراف را به سمت پنجره هدايت كرد و بدين ترتيب مقدار كسب حرارت توسط پنجره را افزايش داد.

سطوح انعكاس در خارج از بنا ثابت‌اند و يا متحرك

در تابستان سطوح انعكاسي ثابت ممكن است موجب گرماي اضافي شوند. اما بايد توجه به نيروي بالقوه آسايشي كه در طي اين سال فراهم مي‌كنند، مطالب را بررسي كرد. يك راه حل اين است كه سايبان‌هايي طراحي شود كه بر روي سطوح منعكس‌كننده افقي (ثابت) سايه بيندازد. راه حل ديگر اين است كه خود سطوح انعكاسي براي استفاده فصلي قابل جا به جايي باشند.

در سيستم‌هاي انعكاسي متحرك از اتصالات لولايي استفاده مي‌شود. سطوح اين سيستم‌ها داراي خاصيت انعكاسي زيادي است و به كمك آن‌ها مي‌توان تابش خورشيد را به داخل ساختمان هدايت كرد. استفاده از صفحات انعكاسي براي پنجره‌هاي رو به شرق، جنوب شرقي، جنوب غربي  و غرب بسيار مناسب است. در ايام تابستان صفحات انعكاسي را مي‌توان در حالت عكس قرار داد تا نقش سايبان را داشته باشند.

از پنجره‌هاي سقفي جهت جذب انرژي خورشيدي و نور طبيعي استفاده شود.

پنجره‌هاي سقفي با اغلب طرح‌هاي ساختماني همگوني دارند و ورود نور و گرما به داخل فضاها را ممكن مي‌سازند. ولي در عين حال نبايد اجازه ورود گرماي تابستاني به داخل ساختمان را داد. به هنگام طراحي، جهت خورشيدي پنجره‌هاي سقفي بايد به دقت مطالعه شود.

شيب سقف، ضخامت آن، ارتفاع دو پنجره و ابعاد بازشوهاي سقفي همگي عوامل تعيين‌كننده‌اي در ميزان عمق نفوذ آفتاب زمستاني هستند.

بايد نوعي عايق‌بندي حرارتي براي شب منظور گردد تا مانع از آن شود كه پنجره سقفي به جاي اين كه منبع گرما باشد اتلاف دهنده حرارت گردد. هم شيشه و هم قاب پنجره سقفي بايد كاملاً عايق‌بندي گردد. اگر قرار است كه جذب حرارت زمستاني به حداكثر برسد يك پنجره سقفي بزرگ به تعدادي پنجره كوچك ارجح است، چرا كه سيستم نوع دوم باعث ايجاد نقاط نور و سايه پراكنده مي‌شود.

يك ضعف بزرگ پنجره‌هاي سقفي، اجازه ورود گرما در طي تابستان است. اين مشكل در مورد بام‌هاي مسطح يا كم شيب يعني جايي كه اشعه خورشيدي تقريباض عمودي به سطح بام مي‌تابد حادتر است.

مي‌توان پيش‌بيني كرد شامل سايبان‌هاي كركره‌اي در بالاي پنجره سقفي و يا استفاده از پنجره‌هاي سقفي جهت تهويه فضاي داخلي و مجهز كردن اين گونه بناها به سايبان و كركره در قسمت داخل بنا مي‌باشد. ساير كنترل‌هاي خورشيدي از جمله صفحات لولادار و يا كشويي است كه سطح تمام پنجره را مي‌پوشاند و هم چنين مي‌توان از سيستم‌هاي كركره‌اي متحرك نام برد.

گرم و مرطوب

- سرعت بخشيدن به كوران‌هاي محيط اطراف ساكنين جهت امكان دادن به تبخير سريع رطوبت سطح بدن و مانع شدن از اين كه انرژي بر ساكنين اثر بگذارد (چه مستقيماً از طريق پنجره‌ها و يا غيرمستقيم، به دنبال گرم شدن ديوارها كه باعث افزايش دماي محيط داخل مي‌شود) ضروري است.

- استفاده از نمادهاي منعكس‌كننده نور خورشيد است از حفاظ‌هايي براي جلوگيري از ورود نور مستقيم و ايجاد سايه

- بازشوها بايد در ديوارهاي شمالي و جنوبي در جهت وزش باد و در ارتفاعي قرار گيرد كه باد به بدن انسان برخورد نمايد و از تابش مستقيم آفتاب محفوظ باشد.

- اندازه مناسب براي بازشوها بين 25 تا 40 درصد ، سطح ديوار شمالي يا جنوبي

- بازشوها بايد طراحي شوند كه بتوان از حداكثر جريان باد استفاده نمود و باد مستقيماً بدن انسان در تماس باشد. سطح شيشه‌اي بازشوها به حداقل ممكن تقليل يافته و در رنگ آميزي قاب پنجره‌ها از رنگ تيره استفاده شود تا اشعه‌هاي تابيده شده به سطح خود را جذب نموده و فقط روشنايي وارد فضاهاي داخل شود. مصالح آن بهتر است از چوب درختاني كه در مناطق گرم و مرطوب رشد نموده‌اند يا از آلومينيوم تيره باشد كه در اثر رطوبت زياد دچار پوسيدگي نشوند.

- بازشوها حتي‌الامكان به طور هم زمان دو جبهه شمالي و جنوبي قرار گيرند چون باد مطلوب، بادهايي با محور شمالي- جنوبي مي‌باشند.

- مناسب‌ترين ارتفاع براي كف پنجره در اين اقليم به طور كلي 0.5-1.5m است.

تهويه (بيشتر اقليم گرم و مرطوب و معتدل و مرطوب)

همان طور كه مي‌دانيم عامل غالب در اقليم معتدل و مرطوب، رطوبت و در اقليم گرم و مرطوب، گرما و رطوبت مي‌باشد و به همين دليل در اين در اقليم سعي بر آن است كه رطوبت از ساختمان دور شودد براي اين منظور درب‌ها و پنجره‌ها بايد در جهتي نصبد شوند تا باد به راحتي وارد ساختمان گردد. نسيم هواي خارج از ساختمان در اثر نيروي «فشار- مكش» موجب حركت هوا در درون خانه مي‌گردد. فشار مثبت در جهتي كه باد مي‌وزد ايجاد شده و فشار منفي (مكش) در سمت حوزه فشار در اطراف يك ساختمان مربع شكل كه در معرض بادهاي عمودي و مايل مي‌باشد را مي‌توان مطابق شكل ترسيم كرد. فلش‌ها جهت فشار بر سطح ساختمان را نشان مي‌دهند. قدرت نسبي فرم نيروي فشار به ساختمان نيز در اين شكل نشان داده شده است.  هر چند بهترين محل قرارگيري ورودي‌ها و خروجي‌هاي هوا با تغيير جهت باد عوض مي‌گردد لذا بهترين محل بازشوها در شكل منظور شده است.

تأثير موقعيت پنجره‌ها در جريان هواي داخلي

قرار دادن پنجره‌ها بر روي ديوارهاي مقابل كه در مسير مستقيم جريان هوا قرار دارند باعث ايجاد جريان سريع هوا منتهي با عرض كم در داخل اتاق خواهد شد. اگر پنجره‌ها در قسمت‌هاي مياني چنين ديوارهايي نصب شوند جريان هوا مستقيماً از وسط اتاق عبور خواهد كرد و اگر پنجره‌ها در گوشه‌هاي ديوار باشند جريان هوا از روي ديوار جانبي اتاق خواهد گذشت. در هر دو مورد سرعت جريان هوا زياد بوده اما تهيه ساختمان رضايت‌بخش نخواهد بود.

شكل 6

اثر ايجاد پنجره روي تهويه

حجم جريان (مقدار هوايي كه عوض مي‌شود) كه از ميان ساختماني عبور مي‌كند متأثر از اندازه بازشوهاست بيشترين حجم هوايي كه عوض شود زماني است كه ورودي‌ها و خروجي‌ها تا حد ممكن بزرگ باشند. در صورتي جريان هوا از داخل ساختمان به حداكثر مي‌رسد كه خروجي‌ها بزرگ‌تر از ورودي‌ها باشند.

تأثير نوع پنجره بر روي تهويه دو طرفه

پنجره‌ها را در رابطه با جريان هوا مي‌توان به دو گروه تقسيم كرد:

1- پنجره‌هاي لولادار كه موجب انحراف يا چرخش جريان هواي ورودي مي‌شوند.

2- پنجره‌هاي كشويي و دوبله گرويزان كه روي سطح قاب پنجره حركت مي‌كنند و از اين رو موجب انحراف جريان هوا نمي‌شوند.

در اين رابطه انتخاب نوع مناسب پنجره بسيار مهم است. بازشوهاي كركره‌‌اي نيز بر روي مسير جريان هوا داراي تأثير مشابهي هستند و ب نصب آن‌ها در مقابل پنجره‌هاي كشويي مي‌توان مسير جريان هوا را تنظيم كرد. يك روش خوب تهويه قرار دادن دريچه‌هاي كركره‌اي در طول ديوار خارجي است.

اقليم گرم و خشك

عامل مهمي كه در اين اقليم بايد بيشترين تمركز را روي آن داشت گرما مي‌باشد لذا راه‌كارهاي ارائه شده و اجرا شده در معماري سنتي اين اقليم براي عنصر پنجره به شرح زير مي‌باشد:

- جنس پنجره‌ها از چوب  به دليل داشتن ضريب هدايت حرارتي پايين

- استفاده گسترده از سايبان زد (توضيح مفصل در بخش سايبان)

- نصب پنجره در قسمت بالاي ديوار (علت):

1- به اين دليل كه هواي گرم به بالا صعود مي‌كند، پنجره‌ها در بالا تعبيه مي‌شوند تا هواي گواي گرم از آن‌ها خارج شود.

2- سايه‌اندازي بيشتر بر روي پنجره

- استفاده از پنجره‌هايي با ؟؟؟ كشيده و عمودي (بر عكس اقليم سرد) به دليل ورود هر چه كمتر تابش خورشيد.

- استفاده از شيشه‌هاي رنگي و قطعات كوچك به منظور جلوگيري از ورودي پرتوهاي خورشيدي به داخل ساختمان

اندازه مناسب بازشوها براي اين اقليم 25 تا 40 درصد براي بازشوهاي رو به حياط مركزي و اندازه مناسب بازشوها براي اين اقليم 10 تا 20 درصد براي بازشوهاي به حياط مركزي

عامل غالب در اين اقليم رطوبت بالاي هوا مي‌باشد.

- به دليل استفاده هر چه بيشتر از نسيم‌هاي دريايي بهتر است بازشوهاي وسيع رو به دريا در طراحي لحاظ گردد.

- پنجره‌ها بايد حتي‌الامكان در محور شمالي جنوبي قرار گيرند، به دليل اين كه جهت وزش‌ها نسيم‌هاي دريايي محور شمالي- جنوبي مي‌باشد.

- اندازه مناسب بازشوها در اين اقليم 40 تا 80 درصد مي‌باشد كه باز هم بهتر است بيشتر در جبهه جنوبي و بعد شمالي قرار گيرند.

در اين اقليم بهتر است به دلايل ذكر شده (رطوبت بالا و نياز به تهويه) بازشوها از كف شروع شوند يعني تقريباً كف پنجره نداريم.

- عايق‌بندي رطوبتي براي بازشوها در اين اقليم از اهميت زيادي برخوردار است.

ايجاد سايه براي پنجره‌هاي رو به آفتاب تابستان

1- وسايل آفتابگير داخلي

شامل سايبان‌هاي غلتكي، كركره‌ها و پرده‌ها مي‌باشند. عمل آفتابگيرهاي داخلي نوعاًً عبارت از انعكاس تابش خورشيدي است كه از پنجره‌ها وارد مي‌شود. عيب اين آفتابگيرها اين است كه صرف نظر از ميزان قدرت انعكاسي، آن‌ها را در سطح داخلي شيشه يعني در فضاي مسكوني نگه مي‌دارند. شكل 10

2- عبور تابش خورشيدي از مواد شيشه‌اي

وقتي كه نياز باشد ميزان تابش خورشيدي به داخل فضا در تمام فصول كمتر شود از شيشه‌هايي با خاصيت جذب حرارت يا رنگي يا        استفاده مي‌شود (مثلاً در اقليم‌هاي گرم و خشك)

3- سايبان‌هاي خارج از پنجره

وسايلي هستند كه بر روي سطح خارجي چهراچوب پنجره نصب مي‌شوند كه مي‌توانند ثابت يا متحرك باشند و يا افقي و هم عمومي

كركره‌هاي ثابت افقي در كنترل نور خورشيد مؤثرند اما ديد پنجره را نيز محدود مي‌كنند. يك راه حل مناسب براي اين مشكل كوچك كردن عرض تيغه‌هاست.

مهم‌ترين امتيازي كه سايبان‌هاي خارجي دارند اين است كه گرماي خورشيدي را بيرون از محيط ساختمان نگاه مي‌دارند اما يكي ديگر از اشكالات آن‌ها اين است كه اين گونه سايبان‌ها از اواسط خرداد تا اواسط شهريور روي پنجره سايه مي‌اندازند يعني زماني كه هوا گرم است و در عين حال اين سايبان‌ها از اواسط اسفند تا اواسط خرداد نيز ايجاد سايه مي‌كنند. يعني زماني كه حرارت آفتاب ممكن است مطلوب باشد. راه حل ايده‌آل اين مشكل استفاده از سايبان‌هايي است كه به صورت فصلي يا روزانه قابل جابه‌جايي باشند (سايبان‌هاي ؟؟؟)

نكته

سايبان‌هاي خارجي در نزديك كردن شرايط داخل فضا به شرايط آسايش خيلي مؤثرتر از سايبان‌هاي داخلي هستند.

نكته

سايبان‌هاي خارجي هر چه تيره‌تر باشد به علت جذب حرارت بيشتر تأثير بيشتري دارند و سايبان‌هاي داخلي به رنگ روشن به همين دليل كه بر عكس عمل مي‌كنند مطلوب‌ترند.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و یکم اردیبهشت 1389ساعت 23:2  توسط جواد   |